VakıfBank Kültür Yayınları’nın (VBKY) okurla buluşturduğu “Son Patron”, 20’nci yüzyılın en önemli edebiyatçılarından biri ve “Benjamin Button’ın Tuhaf Hikâyesi” ile “Muhteşem Gatsby”nin yazarı olan F. Scott Fitzgerald tarafından kaleme alındı. Fitzgerald’ın kalp krizi geçirip hayata veda etmesiyle yarım kalan bu roman, taslaklara ve defterlere yazılmış notlar yardımıyla tamamlandı.

Entrikalar ve düşüşler

Türkçe çevirisini Duygu Miçooğulları’nın yaptığı “Son Patron”, 1930’lar Hollywood’unun ışıltılı dünyasında yaşanan aşkları, mücadeleleri, entrikaları, sert düşüşleri ve ihtişamı tüm çıplaklığıyla aktarıyor. Müzik, lüks tüketim ve sanat sayfalarda yer ediniyor. Romanda, Hollywood’un ünlü yapımcılarından Pat Brady’nin kızı Cecilia Brady karakteri, babasının ortağı dahi yapımcı Monroe Stahr karakterine âşık. Stahr, Hollywood’un en yetenekli ismi; beyazperdeye adeta renk kazandırıyor, yaptırım gücüyle hemen her alana uzanabiliyor.

Her açıdan umutsuz bir sevda

Karısını kaybettikten sonra tüm hayatını işine adayan Stahr, bir film setinde karşılaştığı Kathleen karakterine ilgi duymaya başlıyor ve hisleri giderek umutsuz bir aşka doğru yelken açıyor. Okur ise yaşananları Cecilia’nın bakış açısından öğreniyor: “Stahr’ın tüm eğitimi, stenografi üzerine gittiği bir akşam okulundan ibaret olmasına rağmen, çok uzun zaman önce, daha önce hiç ayak basılmamış ve çok az insanın onun yolunu tutabildiği ‘sezgilerden’ oluşan alanlarda herkesi gölgede bırakmıştı.”

Film, dizi, Benjamin Button, Caz Çağı…

1930’lu yılların Hollywood’unda yaşanan entrikaların ve çekişmelerin sıralandığı roman, Fitzgerald’ın son eseri olarak öne çıkarken, kendi hayatından da parçalar içeriyor. 1976’da aynı isimle sinemaya uyarlanan yapımın oyuncu kadrosunda Robert De Niro, Robert Mitchum, Jack Nicholson, Ingrid Boulting yer alıyor. Romanın ayrıca 2016-2017 yılları arasında yine aynı adla yayınlanan ve dokuz bölümden oluşan dizisi de bulunuyor. Fitzgerald’ın büyüleyici hayal gücünü ve aktarım yeteneğini ortaya koyan “Benjamin Button’ın Tuhaf Hikâyesi” ise sinemaya uyarlanan eserlerinden bir diğeri. Öyküde Fitzgerald, Benjamin Button karakteriyle yaşam döngüsünü tersine çevirerek 70 yaşında doğan karakteri giderek gençleştiriyor. Bu sıra dışı öykü Fitzgerald’ın hikâyelerinin bir arada olduğu VBKY’den çıkan “Caz Çağı Öyküleri” isimli kitapta yer alıyor.

F. Scott Fitzgerald kimdir?

Amerikan edebiyatında William Faulkner ve Ernest Hemingway’le birlikte Kayıp Kuşak yazarlarından F. Scott Fitzgerald, kısa öyküleri ve romanlarıyla edebiyat tarihinde önemli bir konumda bulunuyor. 24 Eylül 1896’da St. Paul, Minnesota’da dünyaya gelen Fitzgerald Katolik okulunda eğitim gördü, ardından Princeton Üniversitesi’nde okumaya başladı fakat I. Dünya Savaşı nedeniyle eğitimini yarıda bıraktı, askere yazıldı. Savaş bitince büyük aşkı Zelda ile evlenme umuduyla ilk olarak New York’a gitti ama savaş nedeniyle yarım bıraktığı bir romanını yeni baştan yazmaya karar verip St. Paul’e taşındı. İlk romanı “This Side of Paradise” ve ilk öykü kitabı “Uçarı Kızlar ve Filozoflar” 1920’de yayımlandı. 1922’de büyük aşkı Zelda’yla evlendi, farklı öykülerinin yer aldığı “Caz Çağı Öyküleri” (VBKY, 2018) okurla buluştu. 1925’te çıkan “Muhteşem Gatsby” adlı romanı büyük ses getirdi ve sonraki yıllarda büyüyen bir şöhrete kavuştu. Fitzgerald, 21 Aralık 1940’ta, henüz 44 yaşındayken hayata veda etti.

VakıfBank Kültür Yayınları’nın (VBKY) yayımladığı “Üç Hikâye: Beyaz Geceler, Polzunkov, Yufka Yürek” isimli kitapta, Rus yazar Fyodor Mihayloviç Dostoyevski’nin kaleme aldığı üç hikâye yer alıyor. Türkçe çevirisini Karsu İlksen Fırat’ın yaptığı kitaptaki öyküler, Dostoyevski’nin karakterlerinin canlılığını ortaya koyan ve edebi dehasını gösteren ilk örnekler olarak öne çıkıyor.

Edebiyatın unutulmazları

Dünya edebiyat tarihinin etkin isimlerinden Dostoyevski’nin kitaptaki hikâyelerinin dramatik yapısı ve karakterleri, St. Petersburg’un gündelik yaşamından besleniyor. İnce detaylarıyla yazarın hayatından izler taşıyor. 11 Kasım 1821’de Moskova’da dünyaya gelen Dostoyevski, St. Petersburg’da bulunan askeri mühendislik okulunda eğitim gördü. 1846’da okurla buluşan “İnsancıklar” ve hemen ardından kaleme aldığı “Beyaz Geceler” ile önemli bir edebi başarı ve ün kazandı. Çarlık rejiminin baskısına karşı faaliyetlerde bulunan bir yeraltı örgütüne üyeliği nedeniyle hapse giren Dostoyevski, Sibirya’ya sürgün edildi. Gördüklerini, tanıştığı kişileri ve yaşadıklarını edebiyatına taşıdı. “Yeraltından Notlar”, “Suç ve Ceza”, “Kumarbaz”, “Budala”, “Ecinliler” ve “Karamazov Kardeşler” gibi dünya edebiyat tarihinin unutulmazlarını kaleme aldı. 9 Şubat 1881’de vefat eden Dostoyevski, psikolojik romanın en önemli temsilcisi kabul ediliyor.

İnsani duygular üzerine

VBKY’den çıkan “Üç Hikâye: Beyaz Geceler, Polzunkov, Yufka Yürek”te, yazarın gençlik yıllarında insani duygular üzerine ortaya koyduğu edebi örnekler yer alıyor. Kitaptaki öykülerde Dostoyevski, tıpkı yaşamının ilerleyen yıllarında kaleme alacağı eserlerindeki gibi iç dünyasıyla hesaplaşan, pişmanlıklarını dile getiren veya fikirsel çatışma yaşayan karakterleri anlatıyor. Karakterlerin duygu durumları hikâyelerin seyrine yön veriyor. Kentli, sıradan insanların sosyal, siyasal ve ekonomik nedenlerden dolayı anbean değişen psikolojik gelişimlerini öykülerinde aynı potada eriten Dostoyevski’nin karakterleri, psikolojik bir çöküşe uzanabiliyor. Düşüncelerinde boğulan karakterler tıpkı Yufka Yürek hikâyesindeki gibi mutluluğu kendine fazla görebiliyor ve bu da yıkımı beraberinde getiriyor.

Bir aşk hikâyesi…

Dostoyevski, romantik öyküsü Beyaz Geceler’de, bir aşk hikâyesi anlatıyor. Öykünün hayalperest anlatıcısı bir gece vakti yolda yürürken nehir kenarında genç bir kadınla tanışıyor ve kadına karşı dört günlük sürede dostluktan aşka doğru uzanan duygular besliyor. Sevgilisi tarafından terk edilen genç kadın anlattıkça ikilinin arasındaki bağ güçleniyor ve genç kadının da anlatıcıya karşı hisleri ortaya çıkıyor. Hüzün ile kişilik değişimlerinin yan yana ilerlediği bu hikâyeden sonra kitapta, Polzunkov öyküsü geliyor. Patronu tarafından oyuna getirilerek hayatı değişen bir karakterin yaşamının dramatik kırılma noktasını anlatan Dostoyevski, şu satırları kaydediyor: “Eminim ki o an, içinde bulunduğu durumun ne kadar aptalca olduğunu biliyordu ama istisnasız her seferinde içinde doğup büyüyen onurlu isyan, göğsünü yırtıp dışarı çıkamadan oracıkta ölüyordu… Bu adamcağızın kırışıklarla dolu köşeli yüzü gibi böylesine küçük bir alana, aynı anda bunca farklı ifadenin, bunca benzersiz duygunun ve bunca güçlü izlenimin sığabileceğini hayal dahi edemezdim. Yüzünde yok yoktu; utanç, sahte bir küstahlık, yüzünü kıpkırmızı yapan ani bir öfke, sinir, başarısız olma korkusu, zahmet verdiği için affedilme isteği, onur, ne kadar önemsiz olduğu düşüncesi… Bütün bunlar şimşek gibi gelip geçiyordu yüzünden. Tam altı yıldır, bu fani dünyadaki yaşamını böyle sürdürüyordu…”